چرا بعضی ها خوش عکس (فتوژنیک) هستند و بعضی ها برعکس، در عکس ها بد می افتند؟ - وبلاگ علیکایی

01

اثر مواجهه محض؛ چرا از خودمان در عکس متنفریم؟

یکی از ریشه ای ترین دلایل بدعکس به نظر رسیدن، پدیده روان شناختی اثر مواجهه محض (Mere-Exposure Effect) است. ما در طول زندگی همیشه خود را در آینه دیده ایم؛ تصویری که معکوس (Flipped) است. مغز ما به این نسخه وارونه از چهره عادت نموده و آن را به عنوان واقعیت پذیرفته. اما دوربین تصویر ما را بدون معکوس کردن ثبت می نماید. از آنجایی که هیچ چهره ای کاملا متقارن (Symmetrical) نیست؛ وقتی عکس خود را می بینیم، ناهماهنگی های کوچک در جهت مخالف ظاهر می شوند و مغز آن را به عنوان یک خطای بصری یا ظاهر ناخوشایند تفسیر می نماید. در واقع شما بدعکس نیستید؛ فقط به تماشا نسخه غیرمعکوس خود عادت ندارید.

02

فاصله کانونی لنز؛ جراحی پلاستیک با دوربین

لنز دوربین های مختلف تأثیرات متفاوتی بر ابعاد چهره دارند. پدیده ای به نام اعوجاج لنز (Lens Distortion) باعث می گردد که در فاصله های کانونی کوتاه (مثل دوربین های عریض گوشی های هوشمند)، مرکز تصویر بزرگ تر و کناره ها کشیده تر به نظر برسند. این موضوع باعث می گردد بینی بزرگ تر و گوش ها عقب تر به نظر برسند. در مقابل، لنزهای تله فوتو (Telephoto) با فاصله کانونی بلند (85 میلی متر به بالا)، چهره را تخت (Flatten) نموده و ابعاد را متعادل تر نشان می دهند. بسیاری از افراد که در واقعیت چهره های استخوانی دارند، با لنزهای عریض به شدت بدعکس می شوند زیرا توازن اجزای صورتشان به هم می خورد.

03

نبرد دو بعدی و سه بعدی؛ حذف عمق به وسیله دوربین

انسان با دو چشم به دنیا می نگرد که باعث ایجاد دید دوچشمی (Binocular Vision) و درک عمق می گردد. اما دوربین یک تک چشم (Monocular) است که دنیا سه بعدی را به یک سطح دو بعدی (2D Surface) تبدیل می نماید. در این تبدیل، سایه هایی که در واقعیت به صورت ما حجم می دهند، ممکن است به لکه های تیره تبدیل شوند یا به کلی حذف شوند. افرادی که ساختار استخوانی برجسته ای ندارند؛ در عکس ها تخت و پهن تر به نظر می رسند. فتوژنیک بودن در واقع توانایی چهره در حفظ توهم عمق (Depth Illusion) حتی در یک قاب تخت است که با زاویه بندی درست بدن نسبت به منبع نور به دست می آید.

04

دامنه دینامیکی؛ دوربین ها سایه ها را نمی فهمند

چشم انسان دارای دامنه دینامیکی (Dynamic Range) فوق العاده ای است و می تواند همزمان جزئیات را در تاریک ترین سایه ها و روشن ترین نقاط ببیند. سنسورهای دوربین، به ویژه در گوشی های معمولی، این توانایی را ندارند. در یک محیط با نور شدید، دوربین مجبور است یا نقاط روشن را فدا کند یا سایه ها را به سیاهی مطلق تبدیل کند. این موضوع باعث می گردد گودی زیر چشم، چروک های ریز یا ناهمواری های پوست که در واقعیت به نرمی دیده می شوند؛ در عکس با کنتراست (Contrast) بالا و بسیار زننده به چشم بیایند. افراد خوش عکس معمولا می دانند چگونه در نقاطی با نور نرم (Soft Light) قرار بگیرند تا این نقص فنی دوربین را بپوشانند.

05

لحظه منجمد در برابر جریان مداوم حرکت

در تعاملات انسانی، ما هرگز یک چهره را به صورت ساکن نمی بینیم. مغز ما مجموعه ای از حرکات، لبخندها و تغییرات میمیک صورت را پردازش نموده و یک میانگین (Average) زیبا از فرد می سازد. عکاسی، زمان را در کسری از ثانیه منجمد می نماید (Frozen Moment). در این لحظه کوتاه، ممکن است چشمان شما نیمه بسته باشد یا عضلات صورت در شرایطی نامتقارن قرار داشته باشند. افراد خوش عکس کسانی هستند که می توانند میمیک پایدار داشته باشند یا می دانند در چه لحظه ای عضله صورت خود را کنترل نمایند. این یک مهارت ناخودآگاه در کنترل عضلات ریز صورت (Micro-expressions) است که لزوما با زیبایی در دنیای واقعی یکی نیست.

06

تکنیک اسکوئینچ؛ رازی که مدل ها می دانند

بسیاری از افراد هنگام عکس گرفتن دچار استرس شده و چشمان خود را بیش از حد باز می نمایند که باعث ایجاد حس ترس یا عدم اعتماد به نفس در عکس می گردد. پیتر هارلی (Peter Hurley)، عکاس مشهور پرتره، تکنیکی به نام اسکوئینچ (Squinch) را معرفی کرد. این کار شامل جمع کردن بسیار جزئی پلک پایین برای ایجاد نگاهی نافذ و با اعتماد به نفس است. تفاوت بین یک عکس معمولی و یک عکس فتوژنیک گاهی فقط در همین چند میلی متر جابجایی پلک است. این حرکت باعث می گردد مغز بیننده، فرد را دارای قدرت اجتماعی و هوش بالاتر تصور کند، در حالی که باز کردن بیش از حد چشم ها نشانه ضعف در قلمرو حیوانات تلقی می گردد.

07

خط فک و تکنیک لاک پشت؛ فریب بصری در زاویه

یکی از بزرگ ترین دشمنان در عکاسی، ایجاد غبغب (Double Chin) است که حتی در افراد لاغر هم به دلیل زاویه اشتباه سر رخ می دهد. افراد فتوژنیک به صورت غریزی از تکنیک جلو آوردن چانه استفاده می نمایند. با کمی متمایل کردن سر به سمت جلو و پایین (شبیه حرکت لاک پشت)، خط فک (Jawline) از گردن جدا شده و سایه ای ایجاد می نماید که صورت را لاغرتر و برجسته تر نشان می دهد. در دنیای واقعی این حرکت ممکن است عجیب به نظر برسد؛ اما دوربین که فقط از یک زاویه می بیند، آن را به عنوان یک خط فک تراشیده و ایده آل ثبت می نماید. این تضاد میان رفتار طبیعی و رفتار مناسب برای لنز، کلید اصلی خوش عکسی است.

08

رنگ شناسی سنسور؛ چرا در دوربین های مختلف متفاوتم؟

هر برند دوربین (Canon, Nikon, Sony) از الگوریتم های متفاوتی برای پردازش رنگ پوست (Skin Tones) استفاده می نماید. برخی سنسورها تمایل به رنگ های گرم (زرد و قرمز) دارند و برخی دیگر رنگ ها را به سمت سردی (آبی و سبز) می برند. اگر تناژ پوستی شما سرد باشد و با دوربینی که رنگ های زرد را تقویت می نماید عکس بگیرید؛ چهره شما ممکن است بیمارگونه به نظر برسد. این موضوع در تئوری رنگ ها (Color Theory) اهمیت زیادی دارد. افراد خوش عکس معمولا می دانند کدام نورپردازی و کدام نوع تنظیمات تراز سفیدی (White Balance) با فیزیولوژی پوست آن ها سازگارتر است تا از درخشش غیرطبیعی یا کدری پوست جلوگیری نمایند.

09

نقش آمیگدال و اضطراب جلوی لنز

از دید بسیاری از افراد، لنز دوربین شبیه به یک سلاح یا یک چشم قضاوت گر عمل می نماید. این موضوع باعث فعال شدن آمیگدال (Amygdala) در مغز می گردد که مسئول پاسخ های جنگ یا گریز است. وقتی استرس می گیرید، عضلات کوچک اطراف دهان و چشم ها منقبض می شوند. این انقباض باعث می گردد لبخند شما مصنوعی به نظر برسد (لبخند پان آم). افراد بدعکس معمولا کسانی هستند که نمی توانند این پاسخ بیولوژیکی را کنترل نمایند. در مقابل، افراد فتوژنیک با دوربین راحت هستند؛ یعنی سطح کورتیزول خون آن ها هنگام ثبت عکس پایین می ماند و عضلات صورت در شرایط ریلکس (Relaxed) قرار می گیرند که باعث ثبت تصویری طبیعی تر می گردد.

10

نورپردازی رامبراند؛ هنر سایه و روشن

در تاریخ هنر، نقاشانی مثل رامبراند (Rembrandt) یاد گرفته بودند که چگونه با استفاده از یک منبع نور جانبی، مثلثی از نور روی گونه تاریک صورت ایجاد نمایند. این نوع نورپردازی باعث می گردد صورت لاغرتر و با ابعاد عمیق تر به نظر برسد. بسیاری از افراد که در واقعیت بسیار زیبا هستند، زیر نورهای تخت (مثل نور مستقیم فلاش یا ظهر) تمام جذابیت خود را از دست می دهند زیرا هیچ سایه ای برای تعریف فرم صورتشان وجود ندارد. فتوژنیک بودن اغلب به معنای داشتن زوایای نوری مناسب است. اگر صورت شما دارای برجستگی های ظریف است، نور مستقیم دشمن شماست و باید در پی نورهای مایل باشید تا حجم واقعی چهره تان ثبت گردد.

11

تأثیر لباس و تضاد رنگی با پس زمینه

گاهی بدعکس بودن ربطی به چهره ندارد بلکه ناشی از انتخاب اشتباه لباس است. پدیده ای به نام تداخل مویر (Moiré pattern) زمانی رخ می دهد که شما لباس هایی با طرح های راه-راه بسیار ریز می پوشید و دوربین در پردازش آن ها دچار خطا شده و خطوط عجیبی روی عکس ایجاد می نماید. بعلاوه تضاد (Contrast) رنگ لباس با پوست می تواند باعث گردد دوربین در نورسنجی دچار اشتباه گردد. اگر پوست روشنی دارید و لباس کاملا سیاه بپوشید، سنسور دوربین ممکن است برای روشن کردن لباس، پوست شما را بیش از حد نوردهی کند (Overexposed) و جزئیات چهره تان محو گردد. تعادل در درخشندگی (Luminance) کلید یک عکس باکیفیت است.

12

قد و قامت؛ خطای پرسپکتیو در لنز

چرا برخی در عکس کوتاه تر از واقعیت به نظر می رسند؟ این مربوط به زاویه دید (Point of View) دوربین است. اگر دوربین از زاویه ای بالاتر از سطح چشم عکس بگیرد، بدن به سمت پایین کوچک می گردد (Shortening effect). برای بلندتر به نظر رسیدن، دوربین باید کمی پایین تر از خط کمر قرار گیرد تا پرسپکتیو باعث کشیدگی پاها گردد. افراد خوش قامت در عکس ها معمولا کسانی هستند که می دانند چگونه با قرار دادن یک پا جلوتر از دیگری و توزیع وزن، خطوط عمودی بدن را برای لنز بهینه نمایند. این یک بازی با هندسه است که دوربین را فریب می دهد تا قد واقعی یا حتی بلندتر را ثبت کند.

13

افسانه تقارن؛ چرا بی نقصی خسته نماینده است؟

تحقیقات در حوزه زیبایی شناسی نشان می دهد که چهره های کاملا متقارن (Perfectly Symmetrical) اغلب برای مغز انسان مصنوعی و غیرجذاب به نظر می رسند. جذابیت بصری در عکس ها معمولا ناشی از ناهماهنگی های اندکی است که شخصیت (Character) ایجاد می نمایند. بسیاری از مدل های مشهور دنیا در واقعیت چهره های کاملا متقارنی ندارند اما می دانند کدام نیم رخ (Profile) آن ها نیم رنگ برتر است. دوربین به دلیل ماهیت استاتیک خود، این ناهماهنگی ها را تشدید می نماید. شناخت نیم رخ بهتر و چرخاندن 30 درجه ای صورت نسبت به لنز، ترفندی است که ناهماهنگی ها را به جذابیت تبدیل می نماید.

14

تأثیر عصر دیجیتال؛ فیلترها و تغییر استانداردها

در عصر اینستاگرام، تعریفی که ما از خوش عکس بودن داریم تحت تأثیر هوش مصنوعی (AI) و الگوریتم های روتوش اتوماتیک قرار گرفته است. گوشی های مدرن به صورت اتوماتیک پوست را صاف نموده و چشم ها را درشت می نمایند. این موضوع باعث شده تا ما نسبت به عکس های خام و بدون افکت خود احساس بدعکس بودن داشته باشیم. در واقع، استاندارد خوش عکسی از یک ویژگی فیزیکی به یک مهارت دیجیتالی تبدیل شده است. درک اینکه دوربین های گوشی به صورت پیش فرض تصویر را دستکاری می نمایند؛ به ما یاری می نماید تا بفهمیم تصویری که می بینیم لزوما حقیقت مطلق نیست بلکه نسخه ای بهینه سازی شده به وسیله کدنویس ها است.

در نهایت، باید پذیرفت که دوربین یک ابزار ناقص برای ثبت شکوه پیچیده چهره انسان است. تفاوت میان آنچه در آینه می بینیم و آنچه در قاب عکس ظاهر می گردد، نه نشان دهنده نقص ما، بلکه نشان دهنده محدودیت های تکنولوژیک و خطاهای ادراکی مغز است. خوش عکس بودن بیش از آنکه به ژنتیک مربوط باشد؛ به دانشِ کار با نور، زاویه و البته آشتی با نسخه غیرمعکوس چهره مان بستگی دارد. پس بار دیگر که عکسی از خود دیدید و نپسندیدید، به یاد بیاورید که شما یک موجود سه بعدی زنده و پویا هستید که هیچ لنز منجمدی نمی تواند تمامیت وجودی تان را به درستی قضاوت کند.

دکتر علیرضا مجیدی

پزشک، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران

دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران .

با بیش از 20 سال نویسندگی ترکیبی مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.

باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!

دربارهٔ علیرضا مجیدی در خبرنگاران

مطالب مرتبط

چرا برخی پارچه ها برق می افتند؟ دلیل برق افتادن پارچه پس از استفاده

چرا هر کتاب پرفروشی لزوماً کتاب خوبی نیست و برعکس برخی از کتاب های پرفروش را باید خواند؟

چرا برخی عاشق سفر جاده ای هستند و برخی فقط با هواپیما سفر می نمایند؟

چرا برخی واکنش های شیمیایی گرماده و برخی گرماگیر هستند؟

با تکنیک مغزخوانی نو می توان به صورت تقریبی گفت که شما اخیرا چه داستانی شنیده اید یا به چه…

چرا برخی غذاها انرژی زا هستند و برخی رخوت زا؟